Yangi O‘zbekiston: ijtimoiy-iqtisodiy transformatsiya va mahallabay taraqqiyot strategiyasi

Davlatimiz rahbari Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlis va O‘zbekiston xalqiga yo‘llagan Murojaatnomasi mamlakatning o‘rta muddatli rivojlanish strategiyasini belgilab beruvchi konseptual hujjat bo‘ldi. Unda iqtisodiyotni texnologik modernizatsiya qilish, ijtimoiy siyosatni individuallashtirish va davlat boshqaruvini raqamli transformatsiya qilishning yangi algoritmlari taqdim etildi.

2025-yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekiston iqtisodiyoti global xatarlarga qaramay, barqaror o‘sish dinamikasini namoyish etdi. Yalpi ichki mahsulot hajmi tarixiy rekord daraja – 145 milliard dollardan oshdi. Ushbu ko‘rsatkich shunchaki statistik raqam emas, balki milliy iqtisodiyotning global bozordagi raqobatbardoshligi oshganidan dalolat beradi. 

Aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan daromadning izchil o‘sishi O‘zbekistonni “daromadi o‘rtachadan yuqori bo‘lgan davlatlar” guruhiga kirish strategik maqsadiga yaqinlashtirmoqda. Bu o‘sish zamirida xomashyo eksportidan ko‘ra, tayyor mahsulot ishlab chiqarish va yuqori qo‘shilgan qiymat yaratishga asoslangan tarkibiy islohotlar yotibdi.

Investisiyaviy faollik: iqtisodiyotga jalb qilingan xorijiy investisiyalar 43,1 milliard dollarga yetdi, bu esa YAIMning 31,9 foizini tashkil etadi.

Eksport diversifikatsiyasi: eksport hajmi 23 foizga oshib, 33,4 milliard dollarga yetkazildi. 

Moliyaviy suverenitet: oltin-valyuta zaxiralari ilk bor 60 milliard dollarlik ko‘rsatkichdan oshdi.

Prezidentimiz tomonidan 2026-yilning “Mahallani rivojlantirish va jamiyatni yuksaltirish yili” deb e’lon qilinishi davlat boshqaruvida “pastdan yuqoriga” (bottom-up) tamoyilini institutsional mustahkamlashni anglatadi.

Mahalla endi faqat ijtimoiy tuzilma emas, balki iqtisodiy o‘sish nuqtasi va fuqarolik jamiyatining tayanch bo‘g‘iniga aylanadi. Bunda asosiy e’tibor jamiyatning ijtimoiy kapitalini oshirish, qo‘ni-qo‘shnichilik aloqalarini tiklash va mahalliy muammolarni bevosita mahallaning o‘zida hal etish tizimini shakllantirishga qaratiladi.

Moliyaviy resurslarning desentralizatsiya qilinishi byudjet siyosatida yangi davrni boshlab beradi. Mahalla infratuzilmasini yaxshilash uchun ilk bor viloyatlarning o‘ziga 20 trillion so‘m mablag‘ ajratilishi belgilandi.

Bunday ko‘lamdagi mablag‘larning taqsimlanishi mahalliy hokimiyat va “mahalla yettiligi”ga mustaqil qaror qabul qilish vakolatini beradi. Ushbu mablag‘lar birinchi navbatda ichimlik suvi, ichki yo‘llar va energiya ta’minoti kabi eng dolzarb infratuzilmaviy masalalarni hal etishga yo‘naltiriladi. Shuningdek, 2026 yildan boshlab qo‘shilgan qiymat solig‘i tushumlarining bir qismi tumanlar byudjetida qoldirilishi mahalliy ijro organlarining moliyaviy mustaqilligini ta’minlaydi.

O‘zbekiston iqtisodiyotini intensiv innovasion modelga o‘tkazish 2026 yilning bosh mezoni etib belgilandi.

Bandlik va farovonlik: strategik maqsad – ishsizlik darajasini 4,5 foizga tushirish va yana 181 ming oilani kambag‘allikdan chiqarishdir. Bu natijaga nafaqalar emas, balki aholini tadbirkorlikka jalb qilish va kasbga qayta o‘qitish orqali erishiladi.

Aerokosmik ambitsiyalar: mustaqil O‘zbekiston tarixida ilk bor fazoga sun’iy yo‘ldosh uchirish va o‘zbek kosmonavtini koinotga yo‘llash bo‘yicha ishlarning boshlanishi mamlakatning yuksak ilmiy-texnologik salohiyatini namoyish etadi. Bu loyiha milliy taraqqiyotni yangi bosqichga olib chiqish uchun kuchli motivasion drayver bo‘ladi.

Global iqlim o‘zgarishlari sharoitida dekarbonizatsiya iqtisodiyoti milliy xavfsizlikning tarkibiy qismi sifatida ko‘rilmoqda. Generatsiya tarkibida “yashil” energiya ulushini oshirish, suv tejovchi texnologiyalarni 2,6 million gektarga yetkazish va shaharlarda ekologik stikerlar tizimini joriy etish orqali atmosfera tozaligini ta’minlash ustuvor vazifadir.

Shunday qilib, Prezident Murojaatnomasi Yangi O‘zbekistonning strategik maqsadlarini amalga oshirish uchun aniq metodologik asos va moliyaviy resurslar bilan ta’minlangan kompleks konsepsiyadir. Ushbu hujjat mamlakatning o‘rta muddatli istiqbolda har bir fuqaro hayotida ijobiy o‘zgarishlarni ta’minlovchi yangi taraqqiyot yo‘lini belgilab berdi.

Madinabonu Kadirova, 

“Arab tili va adabiyoti al-Azhar” kafedrasi dotsenti