Diniy bag‘rikenglik – tinchlik va taraqqiyot kafolati

Diniy bag‘rikenglik – tinchlik va taraqqiyot kafolati

Bugungi kunda yurtimizda 130 dan ziyod millat va elat, 16 ta diniy konfessiya vakillari teng huquqli hamda o‘zaro hamjihatlikda tinch-totuv yashab kelmoqda. Ularning huquq va erkinliklari kafolatlangan holda ta’lim olishi, kasb-hunar egallashi hamda o‘z milliy va diniy an’ana hamda qadriyatlariga rioya qilishlari uchun barcha zarur sharoitlar yaratib berilgan.

Bundan tashqari, 2017-2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasida millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglikni ta’minlash, yon-atrofimizda xavfsizlik, barqarorlik va ahil qo‘shnichilik muhitini rivojlantirish, yurtimizning xalqaro nufuzini mustahkamlash masalalariga alohida e’tibor qaratilgan bo‘lib, bu bilan millatlararo munosabatlar rivojida yangi bosqich boshlandi.

BMT Bosh Assambleyasining qaroriga muvofiq, 1997-yildan buyon butun dunyoda har yili 16-noyabr – “Xalqaro bag‘rikenglik kuni” sifatida nishonlanadi. Mazkur sana munosabati bilan O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasida “Diniy bag‘rikenglikni ta’minlashda Markaziy Osiyo davlatlarining tarixiy qadriyatlarini o‘rganish va targ‘ib qilish masalalari” mavzusida xalqaro onlayn konferensiya bo‘lib o‘tdi.

Anjumanda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo‘yicha qo‘mitasi, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining xalqaro ishlar va parlamentlararo aloqalar qo‘mitasi, O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi, UNESCOning O‘zbekistondagi vakolatxonasi, O‘zbekiston musulmonlari idorasi, mamlakatimizdagi diplomatik korpus, turli davlat va jamoat tashkilotlari, yurtimizda rasman ro‘yxatdan o‘tgan 16 ta diniy konfessiya vakillari, dinshunos va huquqshunos olimlar, soha bo‘yicha ekspertlar, Akademiya o‘qituvchilari hamda talaba-yoshlar ishtirok etdi.

Zoom platformasi orqali o‘tkazilgan onlayn konferensiyani O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi Ilmiy ishlar va innovatsiyalar bo‘yicha prorektori Zohidjon Islomov olib bordi. Anjumanni O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi Diniy-ma’rifiy faoliyatni muvofiqlashtirish bo‘yicha birinchi prorektor, professor Shuhrat Yovqochev kirish so‘zi bilan ochdi.

– Bugungi konferensiyani o‘tkazishdan ko‘zlangan asosiy maqsad millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglikni ta’minlash borasida amalga oshirilgan ishlarni o‘rganish, istiqboldagi belgilangan vazifalarni tahlil qilish, mavjud muammolarni aniqlash va shu yo‘nalishda o‘z yechimini kutayotgan masalalarni hal qilishda takliflar ishlab chiqishdir, – deydi Shuhrat Yovqochev. – Zero, mamlakat taraqqiyotida barqarorlik, millatlararo totuvlik, dinlararo bag‘rikenglik muhitini saqlash ustuvor ahamiyat kasb etadi. Hozirgi globallashuv jarayonida diniy bag‘rikenglik muammosi jahon hamjamiyati uchun ham g‘oyat dolzarb masalalardan biri bo‘lib hisoblanadi. 1995-yil 16-noyabrda BMTning Fan, ta’lim va madaniyat bo‘yicha ixtisoslashgan tashkiloti UNESCO tomonidan “Bag‘rikenglik tamoyillari” deklaratsiyasining qabul qilinishi buning yorqin dalilidir. Shuningdek, Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev 2017-yil 19-sentabrda BMT Bosh Assambleyasi 72-sessiyasida “Diniy bag‘rikenglik” deb nomlangan maxsus rezolyutsiyasini qabul qilish tashabbusi bilan chiqqani jahon hamjamiyatining diqqatini tortgan edi. Mazkur hujjat ko‘p o‘tmay, BMTning 73-sessiyasida a’zo davlatlar tomonidan yakdillik bilan qabul qilindi va 50 dan ziyod mamlakatlar ushbu hujjatni qabul qilish istagini bildirdi.

Shundan so‘ng, Oliy Majlis Qonunchilik Palatasining xalqaro ishlar va parlamentlararo aloqalar qo‘mitasi rahbari Dilorom Fayziyeva mamlakatimizda diniy bag‘rikenglikka bo‘lgan e’tibor, millatlararo totuvlikni ta’minlashning huquqiy asoslari xususida so‘z yuritdi.

Onlayn konferensiya davomida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo‘yicha qo‘mitasi raisi Abdug‘affor Ahmedov so‘zga chiqib, yurtimizda konfessiyalararo totuvlik, tinchlik va barqarorlikni saqlash yo‘lida olib borilayotgan oqilona siyosat va islohotlar, amaliy chora-tadbirlarga to‘xtalib o‘tdi.

 

– Muhtaram Prezidentimiz tomonidan so‘nggi yillarda jamiyat hayotining barcha sohalari qatori diniy-ma’rifiy sohaga ham alohida e’tibor qaratilmoqda, – deydi Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisi Abdug‘ofur Ahmedov. – 2017-2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasining beshinchi yo‘nalishi xavfsizlik, diniy bag‘rikenglik va millatlararo totuvlik masalasiga bag‘ishlangani, mazkur masala davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishi ekanini ko‘rsatadi.

“Ma’rifat va diniy bag‘rikenglik” to‘g‘risidagi rezolyutsiya jahonda turli din va e’tiqod vakillariga nisbatan toqatsiz, murosasiz munosabatlar kuzatilayotgan bir vaqtda global tahdidlarga qarshi kurashishning samarali vositasi sifatida ilgari surilgani bilan yanada ahamiyatlidir. Shuningdek, O‘zbekiston tashabbusi dunyoda tinchlik-osoyishtalikni saqlash, diniy bag‘rikenglikni ta’minlashda naqadar katta ahamiyatga ega ekani bugungi murakkab davrda yaqqol namoyon bo‘lmoqda.

Uchrashuv mobaynida Rus pravoslav cherkovi Toshkent va O‘zbekiston yeparxiyasi rahbari mitropolit Vikentiy Morar hamda Rim-katolik markazi rahbari yepiskop Yeji Masulevich ham so‘zga chiqib, yurtimizdagi diniy bag‘rikenglik va millatlararo totuvlik qadriyatga aylanganini ta’kidlashdi.

– Asrlar davomida mana shu zaminda rivojlanib kelgan millatlararo va diniy bag‘rikenglik g‘oyalarini qadrli meros sifatida saqlash yo‘lida birgalikda harakat qilishimiz kerak, – deydi Rus pravoslav cherkovi Toshkent va O‘zbekiston yeparxiyasi rahbari mitropolit Vikentiy Morar. – Chunki barqarorlik, birlik, bahamjihatlik bor joydagina qudratli davlat va rivojlangan jamiyat barpo etiladi. Eng muhimi, O‘zbekiston xalqida ana shunday bag‘rikenglik bor. Tarixan bu isbot topgan. Ikkinchi jahon urushida turli hududlardan olib kelingan yuz minglab oilalar va bolalarga o‘zbek xalqi boshpana berdi. Har bir oila ularni o‘z bag‘riga olib, ota-onalik mehrini ulashdi. O‘zbek xalqining ana shu bag‘rikengligi avloddan avlodga meros bo‘lib o‘tib kelayotgani juda muhim.

– Mazkur an’anaviy xalqaro konferensiyada muntazam qatnashib kelaman, – deydi Rim-katolik markazi rahbari yepiskop Yeji Masulevich. – Konferensiya yildan yilga ishtirokchilar soni, mavzular rang-barangligi hamda qatnashuvchi mamlakatlar geografiyasi kengayib bormoqda. Xalqaro bag‘rikenglik bayrami bizga O‘zbekistonda ko‘plab diniy, milliy, madaniy markazlarning tinch-totuv yashayotganini ko‘rsatyapti. Hayotiy bir voqeani yodga olsam: Samarqanddagi cherkovga borganimda mashina haydovchisi aytib bergan holat hech esimdan chiqmaydi. U o‘zi tojik, bir qo‘shnisi yahudiy, boshqasi nasroniy ekan. Ular o‘z bayramlarini birga nishonlashlarini aytgandi. Mana shu — haqiqiy bag‘rikenglik.

Shuningdek, konferensiya davomida “Tarixiy qadriyatlar, dinlararo aloqa va diniy bag‘rikenglik; qiyosiy tahlil”, “Markaziy Osiyo davlatlaridagi diniy vaziyat”, “Zamonaviy dunyoda bag‘rikenglik: diniy, huquqiy va siyosiy jihatlar”, “Tarixiy qadriyatlarda diniy bag‘rikenglik tamoyillari”, “O‘zbekiston Respublikasi – ko‘pmadaniyatli jamiyat modeli sifatida”, “Diniy bag‘rikenglik – jamiyat taraqqiyoti poydevori” va boshqa mavzularda diniy konfessiya vakillari, dinshunos va huquqshunos olimlar, soha bo‘yicha ekspertlarning ma’ruzalari tinglandi.

– Asrlar davomida Turon zaminida yashagan ajdodlarimiz diniy bag‘rikenglik tamoyillarini o‘z turmush tarziga aylantirgan, – deydi O‘zbekiston qozoq milliy madaniy markazi raisi Serikbay Usenov. – Diniy bag‘rikenglik o‘zbek xalqining turmush tarzida muhim o‘rin tutgan. Boshqa xalqlar va dinlarga nisbatan etnik madaniy bag‘rikenglik va totuvlik o‘zbek xalqiga xos fazilatlardan biridir. Tarixga nazar tashlasak, O‘zbekiston ilk diniy qarashlar va tasavvurlar o‘lkasi ekaniga guvoh bo‘lamiz. Qadimgi Xorazm hududida zardushtiylik e’tiqodi vujudga kelgan bo‘lsa, buddaviylik O‘zbekistonning janubiy hududlariga eramizning boshlarida Kushon imperiyasi orqali kirib kelgani yozma manbalarda yozib qoldirilgan. Bu esa O‘zbekistonda qadimdan diniy bag‘rikenglik tamoyili ustuvor bo‘lganidan dalolat beradi.

Qizg‘in munozara ostida o‘tgan konferensiya qatnashchilarda katta taassurot qoldirdi. Yig‘ilganlar tomonidan bu kabi tadbirlar respublikamizda yashayotgan turli millat va elat vakillarining tili, madaniyati, an’analari va urf-odatlarini hurmat qilishga, jamiyatda ko‘p millatli katta oila tuyg‘usi, millatlararo totuvlik hamda diniy bag‘rikenglikni yanada mustahkamlashga xizmat qilishi shubhasiz ekani ta’kidlandi.

O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi

Matbuot xizmati


Print   Email