Jadid bobolarimiz orzu-armonlari ushaladigan davr keldi

Jadid bobolarimiz orzu-armonlari ushaladigan davr keldi

Moziy — haqiqatning tarozisi

So‘nggi yillarda mamlakatimizda ta’lim-tarbiya va ilm-fan sohalarini takomillashtirish, jamiyatimizda o‘qituvchi va pedagog xodimlar, ilmiy va ijodkor ziyolilarga bo‘lgan hurmat-e’tiborni yanada oshirish ustuvor masalaga aylandi. O‘zbekistonning yangi taraqqiyot davrida jahon miqyosidagi raqobatga bardosh bera oladigan milliy ta’lim tizimini yaratish va uni kompleks rivojlantirish, malakali kadrlar tayyorlash maqsadlariga katta kuch va mablag‘lar yo‘naltirilmoqda.

Bugungi modernizatsiya jarayonlari, islohot va o‘zgarishlar natijadorligi maktab ta’limiga, yangi avlod kadrlarini yetishtirish masalasiga borib taqaladi. Davlatimiz rahbari tomonidan ta’lim tizimiga umumxalq ishi, deb qaralishi belgilandi. Ta’lim sohasidagi muammolar, ularni hal etish, ta’lim sifatini oshirishga oid vazifalar belgilab olindi. O‘tgan yil 1-oktabr — O‘qituvchi va murabbiylar kuniga bag‘ishlab o‘tkazilgan tantanali marosimda Prezidentimiz tarixga nazar solib, IX-XII asrlarda yurtimiz hududida Birinchi, XV asrda Ikkinchi Renessans porlaganini ta’kidlab, “Ko‘pchilik ziyolilar qatorida men ham bir fikrni hamisha katta armon bilan o‘ylayman: mamlakatimizda Uchinchi Renessansni XX asrda ma’rifatparvar jadid bobolarimiz amalga oshirishlari mumkin edi. Ular “Ilmdan boshqa najot yo‘q va bo‘lishi ham mumkin emas”, degan hadisi sharifni hayotiy e’tiqod deb bildilar, milliy istiqlol, taraqqiyot va farovonlikka, avvalo, ma’rifat orqali, dunyoviy va diniy bilim, zamonaviy ilm-hunarlarni chuqur egallash orqali erishish mumkin, deya ta’kidladi. Darhaqiqat, XX asr boshlarida mustamlaka sharoitida, hukmron siyosiy mafkura doirasida qoloqlikdan qutulishning yagona yo‘li — madaniy yo‘nalish orqali taraqqiy etish mumkinligini tushungan milliy ma’rifatparvarlarimiz, eng avvalo, madaniy va maishiy hayotdagi qoloqlikni tugatish, milliy ongni isloh etishda an’anaviy madaniyatni dunyo madaniyati tizimida qayta ko‘rib chiqish zaruriyatini olib chiqdilar. Ularning aksariyati o‘z asarlarida Turkiston xalqi madaniyatini rivojlantirish, ma’rifatga chaqirish, Vatan taqdiri va uning istiqboli uchun qayg‘urish kabi muammolarni ko‘tarib chiqqan edilar.

“Har bir ustoz va do‘stdan biron narsa ol”

“Har bir ustoz va do‘stdan biron narsa ol”

Tarbiya — meros

Buyuk ajdodlarimiz yoshlarning ta’lim-tarbiyasiga alohida e’tibor qaratgan. Xalqimiz bejiz “Ustoz otangdek ulug‘”, deya ta’rif bermagan. Yangi O‘zbekistonda ustozlar maqomi davlat siyosati darajasiga ko‘tarilganida ham hikmat mujassam. Millatning ma’rifati, ma’naviyati va tarbiyasi ustoz-murabbiylar, ilm ahlining sa’y-harakati bilan yuksaladi. Bu — yurtimizda kuzatilgan ilmiy renessanslar bilan isbotlangan tarixiy haqiqat.

Markaziy Osiyo tarixining oltin davri — IX-XII asrlarda yurtimiz allomalari vatan sarhadlaridan chiqib, dunyo tamadduniga munosib hissa bo‘lib qo‘shiladigan kashfiyotlar qildilar. Bu dunyo ahli tomonidan e’tirof etilgan. Muhammad Xorazmiy, Ahmad Farg‘oniy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Mahmud Zamaxshariy insoniyatning ma’rifiy taraqqiyotiga, shuningdek, dunyo mamlakatlarining ijtimoiy, siyosiy, iqtisodiy hayotiga beqiyos ta’sir ko‘rsatdi.

Muhammad ibn Ismoil Buxoriy, Hakim Termiziy, Abu Mansur Moturidiy, Abdulhamid Keshiy, Burhoniddin Marg‘inoniy, Abu Muin Nasafiy, Qaffol Shoshiy kabi ulug‘ allomalar butun islom olamining faxr-u iftixoriga aylandi. Bu davr tarixda “Islom madaniyatining oltin asri” deb e’tirof etildi.

Ona yurt fidoyisi

Ona yurt fidoyisi

Insoniyat tarixida o‘chmas iz qoldirgan ajdodlarimiz ko‘p. Ularning har biri millatimiz rivojiga ma’lum ma’noda hissa qo‘shgan.

Mahmudxo‘ja Behbudiy ham ana shunday yorqin siymolardan biri.

Ma’rifatchilik harakatining yirik namoyandasi, milliy jumhuriyat g‘oyasining asoschilaridan biri, yangi maktab nazariyotchisi, mohir pedagog, o‘zbek dramaturgiyasini boshlab bergan birinchi dramaturg, teatrchi, noshir va jurnalist Mahmudxo‘ja Behbudiy hayoti va ijodi, uning bosib o‘tgan ibratli yo‘li haqida o‘z davrida yozilgan matbuot sahifalaridan bilish mumkin. Jumladan, XX asrning 20-yillarida Sadriddin Ayniy, Hoji Muin Shukrullo, Laziz Azizzoda kabi zamondoshlari tomonidan bir qator maqolalar yozilgan. Behbudiy tarjimai holini yoritishda keyinchalik Solih Qosimov, Ahmad Aliyev, Naim Karimov, Begali Qosimov, Sirojiddin Ahmedov, Sherali Turdiyev, Ulug‘bek Dolimov, Shuhrat Rizayev, Bahodir Karimov, Nurboy Jabborov, Zaynobiddin Abdurashidov kabi o‘nlab jadidshunos olimlarimiz tomonidan amalga oshirilgan ilmiy tadqiqot ishlarining ahamiyati kattadir.

"Imom Abu Iso Muhammad Termiziy" va "Sharqdan nur" filmlari musulmonlar haqida eng yaxshi 10 ta filmlar qatoriga kiritildi

"Imom Abu Iso Muhammad Termiziy" va "Sharqdan nur" filmlari musulmonlar haqida eng yaxshi 10 ta filmlar qatoriga kiritildi

O‘zbekiston musulmonlari idorasi maʼlumatiga ko‘ra, "Imom Abu Iso Muhammad Termiziy" va "Sharqdan nur" filmlari “Islam-Today” internet nashri tomonidan musulmonlar haqida eng yaxshi 10 ta filmlar qatoriga kiritildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.

"Bu juda sifatli kartina O‘zbekistonda ko‘p yillar ichida birinchi marotaba suratga olingan diniy-maʼrifiy mavzusidagi film. Kartinada sevgi-muhabbat hikoyasi ham bor. Bosh qahramon oqilona tarzda fikr yuritadi, filmda moʻjizalar yo‘q. Kartina hayotda bo‘lgan real voqeliklar asosida tasvirlangan. Bosh qahramon, Abu Iso Muhammad Termiziy hech kimni daʼvolamaydi, hech kimni o‘zgartirmaydi. U faqat islom dini tarixi va maʼlumotlarni to‘plash, bilim olish bilan shug‘ullanadi. Imom yigirma yilni vatanidan tashqarida hadis to‘plash bilan o‘tkazdi. Yigirma yil ichida Termiziy Shayx Isʼhoq ibn Rohavayh Marvaziy va boshqa ko‘plab olimlardan tahsil oladi. Yigirma besh yoshida (boshqa versiyaga ko‘ra, yigirma olti yoshida) Iroqqa, Basra shahriga borib, o‘sha mintaqalarning ko‘zga ko‘ringan olimlaridan saboq ola boshladi, shundan so‘ng Shomga, u yerdan esa Hijozga boradi. Ana shu yigirma yillik sayyohat va taʼlim olishlar chog‘larida Abu Iso Termiziy olimlardan eshitgan barcha hadislarini yod olar va yozib olar, har xil bahslarda ishtirok etardi", — deyiladi "Imom Abu Iso Muhammad Termiziy" (2019) haqidagi film materialida.

Maqolada, shuningdek, yana bir o‘zbek filmi "Sharqdan nur" kartinasi ham eʼtirof etildi.

“Tibbiyot” atamasi qayerdan kelib chiqqanini hech o‘ylab ko‘rganmisiz? Olim va tadqiqotchilar orasida bu so‘zning paydo bo‘lishi Ibn Sino (Avitsenna), Buyuk Sharq allomasi, tabib va olim – "madat Sino" nomi bilan bog‘liq degan fikr mavjud. Uning asarlarining soni nomaʼlum, ammo tadqiqotchilar 160 va 450 raqamlari orasida deb faraz qilishadi. Uning kitoblari yoqib yuborildi, o‘g‘irlandi va yashirildi. Ammo ularning ayrimlari saqlab qolingan. "Shifo kitobi", "Najot kitobi", "Ko‘rsatma va o‘gitlar kitobi", "Ilm kitobi" shular jumlasidandir" deb yozadi nashr.

Filmda dunyoga mashhur olim-ensiklopedist Ibn Sinoning buyuk mutafakkir Abu Rayhon Beruniy bilan tanishuvi asos qilib olingan. Suratga olish ishlari bir qancha mamlakatlar – O‘zbekiston, Eron, Fransiya va Rossiya hududlarida amalga oshrildi.

Buxoriy taratayotgan ma’rifat nuri xalqimiz ko‘nglini ravshan qiladi

Buxoriy taratayotgan ma’rifat nuri xalqimiz ko‘nglini ravshan qiladi

2020-yil insoniyat uchun haqiqiy sinov davri bo‘ldi. Ancha vaqtdan buyon olg‘a qadam bosib kelayotgan bashariyat qaydadir sustlashdi, qaydadir to‘xtadi, qaydadir ortga ham qarab ketdi. Koronavirus ayrimlarga yaqinini yo‘qotish musibatini keltirgan bo‘lsa, butun dunyoga hisob-kitobini hali-beri ado qilib bo‘lmaydigan tashvish va zarar olib keldi. Karantin choralari turizm, sanoatning qator tarmoqlari, ko‘ngilochar maskanlar biznesi kabi ko‘plab sohalarni keskin oqsatdi. Koronavirus ta’sirida faqat iqtisodiyot emas, ijtimoiy sohada ham muammolar yuzaga keldi. Hattoki, eng rivojlangan davlatlarning ham bunday ofatga tayyor emasligi yaqqol ko‘rinib qoldi.

Shukrki, O‘zbekistonda o‘z vaqtida ko‘rilgan chora-tadbirlar, qabul qilingan muhim qarorlar tufayli kasallikning tarqalish sur’ati xorijiy mamlakatlardagi ko‘rsatkichlarga nisbatan past bo‘ldi, iqtisodiy va ijtimoiy barqarorlik mustahkamligi saqlab qolindi.

Soxta salafiylik Islom ummati uchun eng xatarli illatdir

Soxta salafiylik Islom ummati uchun eng xatarli illatdir

“Salaf” so‘zi lug‘atda – “avval yashab o‘tganlar”, “ajdodlar”, “o‘tmishdoshlar” degan ma’nolarni anglatadi. Shar’iy istilohda “salaf” so‘zi muayyan bir davr bilan bog‘liq ma’noni anglatadi. Ya’ni, Nabiy alayhissalom zamonlarida va undan keyingi ikki asrda yashagan musulmonlar “salafi solih”, ya’ni, “solih ajdodlar” deyiladi. Bu borada Payg‘ambarimiz sallallohu alayhi vasallam o‘zlarining muborak hadislarida shunday deganlar:

خَيْرُ النَّاسِ قَرْنِي، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ يَجِيءُ أَقْوَامٌ تَسْبِقُ شَهَادَةُ أَحَدِهِمْ يَمِينَهُ، وَيَمِينُهُ شَهَادَتَهُ

 (رواه الامام البخاري والامام مسلم)

Abdulloh ibn Mas’ud raziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Nabiy sallallohu alayhi vasallam shunday dedilar: “Eng yaxshi davr mening davrim, so‘ng ularga yaqin bo‘lgan, so‘ng ularga yaqin bo‘lgan davrlardir. So‘ngra shunday insonlar keladiki, ularning guvohliklari qasamlaridan, qasamlari esa guvohliklaridan o‘zib ketadi” (Imom Buxoriy va Muslim rivoyatlari).

Mazkur hadisga ko‘ra, Islom ulamolari Muhammad sallallohu alayhi vasallam zamonlarida va undan keyingi ikki davrda yashagan musulmonlarni “salafi solih”, ya’ni, “solih ajdodlar” deb tavsiflaydilar. Ulardan keyingi davrlarda yashagan musulmonlarga nisbatan bu nomlar qo‘llanilmaydi.